VALLETTA. Najważniejsze zabytki stolicy Malty oraz wskazówki dotyczące zwiedzania całej wyspy

Valletta

Valletta jest najdalej wysuniętą na południe oraz najmniejszą stolicą spośród wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Zamieszkuje ją raptem kilka tysięcy mieszkańców, a na powierzchni mniejszej niż 1 km2 znajduje się ponad 300 różnych zabytków, przez co Valletta jest określana często jako jedne wielkie muzeum pod otwartym niebem. Jest to jednak miasto nie tylko historyczne, lecz również portowe, a swoją siedzibę mają tutaj władze państwowe, a także wiele lokali handlowych i gastronomicznych. Stolica Malty położona jest na niewielkim półwyspie Sciberras i otoczona jest ona dwoma portami morskimi – Wielkim Portem oraz portem Marsamxett.

Historia Valletty jest nierozerwalnie związana z historią całej Malty, a jednym z najważniejszych okresów w dziejach tego niewielkiego kraju jest trwający tu ponad 250 lat pobyt zakonu joannitów określanych też mianem kawalerów maltańskich (pełna nazwa tego zakonu to: Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty). Przybyli tu oni w 1522 roku z Cypru, który został wówczas zajęty przez Turków. Przez kolejne lata bronili cywilizacji chrześcijańskiej przed najazdami innowierców, czym zyskali sobie uznanie zachodniego świata, a z Malty zostali wygonieni dopiero przez Napoleona w 1786 roku (sam zakon istnieje jednak po dziś dzień i obecnie zajmuje się on przede wszystkim pomocą humanitarną).

Okresem, który w sposób istotny ukształtował współczesną tożsamość Malty, była również oczywiście dominacja brytyjska, która trwała niemal 200 lat. Historia tego kraju była też jednak kształtowana poprzez wpływy arabskie, bizantyjskie, hiszpańskie czy francuskie, co w efekcie sprawiło, że miejsce to jest naprawdę unikalne i wyjątkowe.

 

KRÓTKI PLAN ZWIEDZANIA VALLETTY

Zwiedzanie Valletty rozpoczynamy przechodząc przez Bramę Miejską (malt. Bieb il-Belt, ang. City Gate), która jest tak naprawdę niczym innym jak luką w fortyfikacji obronnej otaczającej całe to niewielkie miasto. Obiekt ten charakteryzujący się nowoczesną i dosyć surową formą swój obecny kształt zyskał dopiero w 2014 roku, a tworzą go dwa bloki wapienne z wyspy Gozo, które zostały tu zainstalowane w taki sposób, że od oryginalnych historycznych murów miejskich oddzielają je wysokie stalowe płyty.

Valletta

Valletta

Do bramy prowadzi nieduży most zbudowany nad dawną fosą. Przed jej przekroczeniem warto jeszcze zwrócić uwagę na Fontannę Trytona (malt. Il-Funtana tat-Tritoni, ang. Triton Fountain), która składa się z brązowych figur trzech trytonów trzymających ponad głowami misę.

Valletta

Tuż za bramą z lewej strony znajdują się schody prowadzące do bastionu św. Jana (malt. Is-Sur ta’ San Ġwann, ang. St John’s Bastion), zaś z prawej strony schody, którymi dojdziemy do bastionu św. Jakuba (malt. Is-Sur ta’ San Ġakbu, ang. St James Bastion). Oba bastiony niegdyś pełniły funkcje obronne, a dziś są to jedynie punkty panoramiczne, z których możemy podejrzeć sąsiadujące z Vallettą inne miejscowości.

Valletta

Po przejściu przez Bramę Miejską znajdujemy się na ulicy Republiki (malt. Triq ir-Repubblika, ang. Republic Street), która jest główną i najdłuższą ulicą Valletty prowadzącą przez całe miasto aż do fortu św. Elma. To właśnie wzdłuż tej trasy znajdują się najważniejsze warte zobaczenia zabytki, a swoją działalność prowadzą tu liczne sklepy, bary, kawiarnie i restauracje, które sprawiają, że miejsce to prawie zawsze tętni życiem. Jeśli spojrzycie na mapę Valletty, to na pewno zauważycie, że ulica Republiki stanowi niejako trzon całego miasta i dzieli je na dwie niemal równe połowy, dzięki czemu będzie ona dla Was znakomitym punktem orientacyjnym, z którego wszędzie będziecie mieli blisko! Zresztą samo miasto jest przecież na tyle nieduże, że na pewno się tu nie zgubicie!

Valletta

Z pewnością już na samym początku spaceru tą główną miejską arterią dostrzeżecie nietuzinkowy nowoczesny budynek Parlamentu (malt. Il-Parlament il-Ġdid, ang. Parliament House), który został oddany do użytku w 2015 roku.

Valletta

Tuż obok znajduje się natomiast Plac Opery Królewskiej (malt. Pjazza Teatru Rjal, malt. Royal Theatre Square). Niegdyś faktycznie mieścił się tutaj bardzo reprezentacyjny gmach teatru, który jednak został zniszczony na skutek nalotu bombowego podczas II wojny światowej. Obecnie zaś na ruinach dawnej budowli oraz w obrębie częściowo odbudowanego szkieletu konstrukcji funkcjonuje teatr pod gołym niebem, w którym zwłaszcza w sezonie letnim odbywają się liczne koncerty i festiwale.

Valletta

Za teatrem warto odbić w prawo w ulicę Triq Nofs-in-Nhar, którą dojdziemy do kolejnego ciekawego obiektu stolicy Malty, którym jest Zajazd Kastylijski (malt. Berġa ta’ Kastilja). W przeszłości było to jedno z miejsc zamieszkania rycerzy zakonnych kawalerów maltańskich, a obecnie urzęduje tu premier Malty oraz odbywają się posiedzenia Rady Ministrów.

Nieco dalej, już przy wybrzeżu, rozciągają się tzw. Górne Ogrody Barrakka (malt. Il-Barrakka ta’ Fuq, ang. Upper Barrakka Gardens), które są całkiem przyjemnym terenem zielonym, z którego rozpościera się widok na Wielki Port oraz zlokalizowane tuż za nim tzw. Trzy Miasta. W obrębie tego kompleksu, na tzw. Baterii Powitalnej (malt. Batterija tas-Salut, ang. Saluting Battery) znajdują się odrestaurowane armaty, a codziennie o godz. 12 i 16 odbywa się tu uroczysta ceremonia wystrzału z nich. Warto wspomnieć, że wstęp do Górnych Ogrodów Barrakka jest darmowy, zaś za wejście na Baterię Powitalną trzeba zapłacić 2 EUR.

Kiedy wrócimy na ulicę Republiki, to już po kilku krokach dalszy spacer doprowadzi nas do Narodowego Muzeum Archeologicznego (malt. Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija, ang. National Museum of Archaeology), w którym prezentowane są liczne prehistoryczne znaleziska z obszaru Malty (bilet wstępu kosztuje 5 EUR).

Kolejnym ciekawym obiektem, którego w programie Waszej wycieczki do Valletty nie może zabraknąć, jest natomiast Konkatedra św. Jana (malt. Kon-Katidral ta’ San Ġwann, ang. St John’s Co-Cathedral) poświęcona patronowi zakonu joannitów św. Janowi Chrzcicielowi oraz będąca najważniejszym kościołem w mieście. Choć świątynia z zewnątrz ma bardzo prostą i surową fasadę, to w środku została urządzona w iście barokowym prawdziwym bogactwie przepychu, na który składają się liczne rzeźby, freski oraz inne zdobienia. Zdecydowanie najważniejszym dziełem jest tu jednak obraz „Ścięcie św. Jana Chrzciciela, którego twórcą jest Caravaggio. Sam kościół można oczywiście zwiedzać (bilet wstępu kosztuje 10 EUR), a codziennie rano oraz kilkukrotnie w niedziele odbywają się w nim także msze święte.

Valletta

W całej Valletcie (podobnie jak i w całym kraju) znajduje się też oczywiście wiele innych, mniej lub bardziej znanych, kościołów, a wśród tych, o których warto wspomnieć, są z pewnością:

  • Kościół św. Pawła Rozbitka (malt. Il-Knisja ta’ San Pawl, ang. Church of St Paul’s Shipwreck), który jest najważniejszym miejscem kultu św. Pawła będącego patronem Malty,
  • Kościół św. Łucji (malt. Il-Knisja ta’ Santa Luċija ta’ Sirakuża, ang. Church of St Lucy), który jest niedużą świątynią zwieńczoną od strony wejścia dzwonnicą z posągiem św. Pawła na samym szczycie,
  • Bazylika Matki Bożej z Góry Karmel (malt. Bażilika Santwarju Tal-Madonna Tal-Karmnu, ang. Basilica of Our Lady of Mount Carmel), która jest owalnym budynkiem wyróżniającym się w panoramie miasta olbrzymią kopułą widoczną chociażby ze znajdujących się po drugiej stronie portu Marsamxett miejscowości takich jak Sliema czy Gżira,
  • Prokatedra św. Pawła (malt. Il-Pro-Katidral ta’ San Pawl, ang. Saint Paul’s Pro-Cathedral), która jest świątynią anglikańską przylegającą bezpośrednio do Bazyliki Matki Bożej i posiadającą równie charakterystyczną w miejskim krajobrazie wysoką dzwonnicę.

Valletta

Valletta

Raz jeszcze wróćmy jednak na ulicę Republiki. Kolejnym ciekawym obiektem wartym zobaczenia jest tutaj XVIII-wieczny neoklasycystyczny gmach Biblioteki Narodowej (malt. Bibljoteka Nazzjonali ta’ Malta, ang. National Library).

Valletta

Tuż obok znajduje się natomiast Pałac Wielkich Mistrzów (malt. Il Palazz tal-Granmastru, ang. Grandmasters’ Palace), który został wzniesiony w XVI wieku na polecenie Wielkiego Mistrza Jeana de la Valette. Ten bardzo reprezentacyjny obiekt jest oczywiście udostępniany dla zwiedzających, a zobaczyć w nim można pałacowe pokoje oraz zbrojownię (cena biletu to 10 EUR).

Valletta

Valletta

Valletta

Na samym końcu ulicy Republiki i tym samym na skraju półwyspu Sciberras znajduje się zaś wspomniany już wcześniej przeze mnie fort św. Elma (malt. Forti Sant’lermu, ang. Fort St Elmo), który został wybudowany przez joannitów w połowie XVI wieku. Obecnie w tym obiekcie mieści się nowoczesne multimedialne Narodowe Muzeum Wojny (malt. Mużew Nazzjonali tal-Gwerra, ang. National War Museum), które opowiada o dziejach Malty, roli rycerzy w historii kraju oraz o różnych aspektach wojny (bilet wstępu kosztuje 10 EUR).

Valletta

W bezpośrednim sąsiedztwie fortu św. Elma znajdują się ponadto tzw. Niższe Ogrody Barrakka (malt. Il-Barrakka t’ Isfel, ang. Lower Barrakka Gardens), które są nie tylko przyjemnym miejscem do wypoczynku, ale też ważnym punktem historycznym. Tutaj bowiem znajduje się niewielka świątynia-grobowiec wzniesiona na początku XIX wieku w stylu doryckim na cześć pierwszego gubernatora Malty Alexandra Balla, a tuż obok stoi odsłonięty w 1992 roku przez królową Elżbietę II Pomnik Dzwonu Oblężenia (ang. Siege Bell Memorial), który ma formę klasycystycznej dzwonnicy z potężnym dzwonem wykonanym z brązu.

Valletta

Valletta

Valletta

Valletta

Zwiedzając Vallettę, zwracajcie też oczywiście uwagę na inne miejsca niż tylko te, które opisałem dla Was powyżej. Przemierzając to miasto warto bowiem trochę pobłądzić i poza głównymi szlakami przespacerować się wąskimi bocznymi uliczkami, które są zazwyczaj bardzo klimatyczne i nierzadko ozdobione kolorowymi drewnianymi drzwiami, okiennicami czy zabudowanymi balkonami będącymi charakterystycznym elementem architektonicznym na całej wyspie (wywodzącym się jeszcze z kultury arabskiej).

Valletta

Valletta

Valletta

Valletta

Valletta

W wielu miejscach w mieście wciąż znajdziecie też czerwone budki telefoniczne, które obok ruchu lewostronnego czy angielskich gniazdek elektrycznych są jedną z pozostałości dawnej dominacji brytyjskiej na tym terenie.

Valletta

W całej Valletcie jest też sporo punktów widokowych, z których rozpościerają się panoramy morza i pobliskich miejscowości.

Valletta

Valletta

Valletta

Stolica Malty świetnie prezentuje się również wieczorem, kiedy to pięknie rozświetlona staje się jeszcze bardziej nastrojowa i klimatyczna. W sezonie przedświątecznym dodatkowego uroku dodają jej również bożonarodzeniowe iluminacje, które doskonale wprowadzą Was w atmosferę świąt!

Valletta

 

INFORMACJE PRAKTYCZNE DOTYCZĄCE ZWIEDZANIA MALTY

Valletta jest w mojej ocenie miejscem mającym swój niepowtarzalny urok i zdecydowanie wartym odwiedzenia. Na mnie zrobiła ona naprawdę dobre wrażenie i polecam przyjechanie tu każdemu, kto będzie miał taką możliwość. Faktem jest jednak, że stolica Malty to w istocie raptem niewielkie miasteczko, które uda Wam się obejść wzdłuż i wszerz w maksymalnie dwa, a może nawet w jeden dzień. Dlatego też przylatując na Maltę, koniecznie tak zaplanujcie sobie czas, aby móc zobaczyć również inne ciekawe miejscowości, zwłaszcza że cały kraj jest na tyle niewielkich rozmiarów, a komunikacja publiczna na tyle dobrze zorganizowana, że nie powinniście mieć żadnych problemów, jeśli chodzi o przemieszczanie się w obrębie wyspy. W kolejnych wpisach na blogu pokazuję Wam, gdzie jeszcze pojechać i co jeszcze zobaczyć podczas pobytu na Malcie – znajdziecie tu między innymi relacje z moich wizyt w dwóch miasteczkach położonych w centralnej części Malty – Mdiny (ZOBACZ) oraz Rabatu (ZOBACZ).

W celu poruszania się po całej wyspie możecie oczywiście wynająć samochód (jest to możliwe chociażby na lotnisku), ale biorąc pod uwagę jak bardzo wąskie, kręte, zatłoczone i niebezpieczne bywają tu drogi oraz że obowiązuje tu ruch lewostronny, to lepszym pomysłem będzie korzystanie z transportu publicznego tworzonego przez sieć autobusów, którymi dojedziecie do nawet najbardziej odległych zakątków wyspy. Warto przy tym jednak pamiętać, że nie wszystkie miasta są ze sobą bezpośrednio połączone, co często oznacza konieczność przesiadek. Większość linii została tak zaprojektowana, że jednym z ich krańców jest dworzec autobusowy w Valletcie (zlokalizowany tuż obok Bramy Miejskiej), dlatego to właśnie stolica Malty (przystanek: Valletta) czy położona tuż obok Floriana (przystanek: Bombi) są bardzo wygodnymi punktami przesiadkowymi.

Cena jednorazowego przesiadkowego biletu komunikacji publicznej, który jest ważny przez 2 godziny, to 2 EUR w sezonie letnim (od połowy czerwca do połowy października) oraz 1.5 EUR w sezonie zimowym. Za jednorazowy bilet nocny zapłacicie 3 EUR, za karnet uprawniający do 12 przejazdów – 15 EUR, a za kartę TallinjaCard Explore ważną przez 7 dni – 21 EUR. Do autobusu zawsze należy wchodzić przednimi drzwiami i tam trzeba przytknąć do czytnika kartę miejską, kupić bilet jednorazowy u kierowcy lub pokazać prowadzącemu pojazd bilet zakupiony wcześniej. Warto też pamiętać, że na Malcie wszystkie przystanki autobusowe obowiązują jako „na żądanie”.

Co jeszcze trzeba wiedzieć, chcąc sprawnie poruszać się między poszczególnymi miastami? Na pewno dość szybko sami zauważycie, że autobusy na Malcie bywają naprawdę szalone – często przyjeżdżają mocno opóźnione (w zasadzie im dalej w trasie tym rozkład jazdy coraz bardziej staje się tylko formalnością), a czasami nie przyjeżdżają w ogóle. Ponadto, jeśli autobus jest już do końca zapełniony, a żaden z pasażerów nie planuje na danym przystanku wysiadać, to kierowca w ogóle się na nim nie zatrzyma, bez względu na to, czy ktoś chciałby wsiąść. Trasy autobusów często przejeżdżają przez bardzo wąskie i strome uliczki, a same drogi na Malcie bywają dość mocno zatłoczone, dlatego też w sumie się nie dziwię, że transport publiczny nie zawsze jest tutaj punktualny. Poza tym, poszczególne linie autobusowe mają dosyć często przystanki, co z kolei sprawia, że pokonanie z pozoru niedużej kilkukilometrowej trasy może potrwać nawet godzinę, a podróż z Valletty na południowe krańce wyspy – nawet dwie godziny. Nie zmienia to jednak faktu, że mimo tych niedogodności komunikacja publiczna na Malcie jest bardzo wygodnym sposobem na przemierzanie tego kraju i z pewnością warto z niej korzystać.

Autobusem dojedziecie też z i na lotnisko, które położone jest około 6 km od Valletty w miejscowości Luqa, a najszybsze połączenie między portem lotniczym a różnymi częściami wyspy zapewniają linie, których numery zaczynają się od „X” – są to linie przyspieszone, które zatrzymują się jedynie na wybranych najważniejszych przystankach (niestety jeżdżą z dość małą częstotliwością). Przystanek: Airport znajduje się przy samym wyjściu z terminala lotniska i bez problemu go dostrzeżecie, a około 300 metrów dalej (przy rondzie i restauracji McDonald’s) zlokalizowany jest przystanek: Cintra, z którego również odjeżdża kilka linii kursujących do stolicy Malty (linie 71, 72, 73).

Jeśli zaś planujecie wycieczkę do Valletty z którejś z pobliskich miejscowości, to ciekawym rozwiązaniem może być również skorzystanie z transportu wodnego. Promy pasażerskie łączą bowiem Vallettę zarówno ze Sliemą, jak i z położonymi po przeciwnej stronie tzw. Trzema Miastami (nie kursują w przypadku złych warunków pogodowych!). Wielki prom pasażersko-samochodowy łączy też miejscowość Ċirkewwa z wyspą Gozo, a wiele firm oferuje ponadto transport np. na egzotyczną wyspę Comino (ZOBACZ).

A skoro już wspomniałem o pobliskich miejscowościach, to warto jeszcze powiedzieć, że sama Valletta jest miejscem dość zwartym i bardzo elitarnym, co oznacza, że oprócz turystów jej ulicami przechadzają się głównie politycy, bankierzy, urzędnicy czy prawnicy. Z tego powodu noclegi bywają tu raczej dość drogie, co z kolei sprawia, że najbardziej korzystnym rozwiązaniem dla turystów jest zameldowanie się właśnie w jednej z pobliskich miejscowości na wyspie, a do samej stolicy przedostanie się właśnie za pomocą komunikacji publicznej. Spośród najbardziej turystycznych ośrodków na Malcie uznaje się Sliemę (ZOBACZ) czy San Ġiljan (ta druga jest też ważnym ośrodkiem imprezowym), a plusem pobytu w jednym z tych dwóch miasteczek są nie tylko niższe ceny, lecz również dobra infrastruktura turystyczna, dobre skomunikowanie z innymi miejscowościami oraz nieduża odległość od stolicy. Takie rozwiązanie pozwoli Wam w sposób komfortowy nie tylko odkryć wszystkie zaułki i zakamarki tak fascynującego miasta, jakim jest Valletta, ale też poznać inne ciekawe miejsca, jakie skrywa to niewielkie wyspiarskie państwo.

A zdecydowanie jest z czego wybierać! Malta jest bowiem takim miejscem, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie. Kraj ten tworzy bowiem niesamowita mieszanka, na którą składają się między innymi: wspaniała architektura i liczne zabytki, bogata historia, bardzo małe i klimatyczne średniowieczne miasteczka, doskonałe warunki do uprawiania aktywnego wypoczynku, przepiękne krajobrazy oraz znakomita słoneczna pogoda! Co więcej, Maltę można odwiedzić praktycznie o każdej porze roku, a biorąc pod uwagę, jak niedużym kosztem dzięki tanim liniom lotniczym jesteśmy w stanie tu przylecieć (i to z kilku polskich miast), na pewno warto taką opcję rozważyć.

 

(termin podróży: 04.12.2019)

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *