GRUDZIĄDZ. Najważniejsze zabytki i atrakcje. Propozycja krótkiej wycieczki

Grudziądz
Grudziądz

Jeśli lubicie odwiedzać różne ciekawe miejsca w Polsce, to na Waszej na liście na pewno nie może zabraknąć położonego w północnej części województwa kujawsko-pomorskiego Grudziądza. Miasto to nie jest może jeszcze co prawda szczególnie znane i popularne oraz sprawia wrażenie dość niepozornego, ale posiada ono co najmniej kilka ciekawych zabytków i atrakcji, które sprawiają, że miejsce to zdecydowanie warto odwiedzić. Poza tym, Grudziądz jest malowniczo położony nad brzegiem Wisły i czeka tu na Was między innymi bardzo przyjemna i klimatyczna starówka oraz wiele przykładów ceglanej architektury gotyckiej (miasto jest zresztą częścią Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego). Grudziądz jest doskonałym kierunkiem na jednodniową wycieczkę, a wielkim atutem jego lokalizacji jest przebiegająca tuż obok autostrada A1, dzięki której bardzo łatwo i szybko jesteście w stanie tu dotrzeć chociażby z Gdańska, Łodzi czy Warszawy.

 

CO WARTO ZOBACZYĆ W GRUDZIĄDZU?

SKWER ANDRZEJA WAJDY

Zwiedzanie historycznego centrum Grudziądza najlepiej jest rozpocząć w jego południowo-zachodniej części, od strony alei 23 Stycznia. Jeszcze zanim przekroczycie mury starówki, to powinniście zwrócić uwagę na Skwer Andrzeja Wajdy, będący bardzo charakterystycznym punktem na planie miasta oraz upamiętniający wybitnego polskiego reżysera, który właśnie w Grudziądzu w 2008 roku wykonywał zdjęcia do filmu „Tatarak” mającego premierę kilka miesięcy później na festiwalu w Berlinie. Obecnie na skwerze umiejscowionych jest kilka metalowych tablic z kadrami z filmu oraz cytatami z wypowiedzi jego twórców.

Skwer Andrzeja Wajdy

Skwer Andrzeja Wajdy

 

POMNIK FLISAKA I TABLICE Z NAZWĄ ULICY GRUDZIĄDZKIEJ

W obrębie Skweru Andrzeja Wajdy znajduje się również jeden z ciekawszych symboli miasta, którym jest Pomnik Flisaka, czyli mająca ponad 2 metry wysokości rzeźba autorstwa Ryszarda Kaczora upamiętniająca niegdysiejszych flisaków spławiających Wisłą drewno i inne towary oraz przypominająca, jak dużą rolę w handlu i transporcie wiślanym odgrywał przed wiekami właśnie Grudziądz. Ponadto, tuż obok flisaka umieszczone zostały tablice z nazwą ulicy Grudziądzkiej, pochodzące z różnych miast Polski i Europy – i trzeba przyznać, że jest to bardzo interesująca atrakcja, która z pewnością zasługuje na uwagę!

Pomnik Flisaka

tablice z nazwą ulicy Grudziądzkiej

 

MURY MIEJSKIE I BRAMA WODNA

Dawniej cały ówczesny Grudziądz był otoczony zbudowanymi na przełomie XIV i XV wieku murami obronnymi, których integralną częścią były także cztery miejskie bramy oraz dziesięć baszt. Wraz z rozwojem miasta w kolejnych stuleciach konstrukcja ta w znacznej mierze została jednak rozebrana, a do dziś zachował się jedynie południowy fragment fortyfikacji ciągnący się od Kościoła Ewangelickiego aż do Bramy Wodnej. Zachodnią część murów na krawędzi skarpy od strony rzeki zastąpiono zespołem spichlerzy, zaś na miejscu murów od strony wschodniej wytyczono funkcjonujące do teraz ulice Groblową i Małogroblową.

Jedyną istniejącą obecnie bramą miejską w Grudziądzu jest Brama Wodna, która jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu miasta oraz która stanowi w istocie rekonstrukcję wcześniej stojącego tu obiektu zniszczonego w połowie XX wieku. To właśnie w tym miejscu najlepiej jest rozpocząć eksplorowanie grudziądzkiej starówki.

mury obronne

mury obronne

mury obronne

Brama Wodna

 

RYNEK STAREGO MIASTA

Stare Miasto w Grudziądzu nie jest co prawda bardzo duże, ale mimo to ma w sobie sporo uroku (i to nawet jeśli często sprawia wrażenie miejsca, w którym niewiele się dzieje) – część jego ulic została starannie odnowiona i jest bardzo zadbana, a na innych z kolei widać upływ czasu i czekają one na należną im renowację. Najbardziej reprezentacyjną częścią grudziądzkiej starówki jest oczywiście Rynek mający formę prostokątnego placu otoczonego wieloma kolorowymi kamienicami, które w zdecydowanej większości są jednak rekonstrukcjami budynków stojących tu jeszcze przed II wojną światową.

W centralnej części rynku znajduje się monumentalny Pomnik Żołnierza Polskiego, a kilka metrów dalej stoi z kolei tzw. ławeczka Mikołaja Kopernika będąca upamiętnieniem postaci wielkiego uczonego, który w 1522 roku właśnie w Grudziądzu wygłosił publicznie swój „Traktat o monetach”, w którym sformułował tezę o wypieraniu lepszego pieniądza przez gorszy pieniądz. Poza tym, w obrębie Rynku warto też zwrócić uwagę na tzw. Kamienicę pod Łabędziem będącą aktualnie najstarszą kamienicą w całym mieście.

Rynek

ławeczka Mikołaja Kopernika

 

BAZYLIKA ŚW. MIKOŁAJA

Ważnym miejscem na mapie grudziądzkiego Starego Miasta jest również mieszcząca się przy północno-zachodnim narożniku rynku Bazylika kolegiacka pw. św. Mikołaja, która często nazywana jest „matką grudziądzkich kościołów”. Jest to najstarszy kościół na terenie całego miasta – jego budowę rozpoczęto w 1286 roku i zakończono ją dopiero na początku XV wieku (później był on jeszcze kilkukrotnie rozbudowywany i odbudowywany, m.in. po wojnie polsko-szwedzkiej oraz po II wojnie światowej). Sama bryła kościoła jest przykładem architektury gotyckiej, a w jego wnętrzu znajdują się barokowe ołtarze oraz XIII-wieczna chrzcielnica. Świątynię można oczywiście zwiedzać, a w sezonie wakacyjnym w weekendy dla turystów udostępniana jest również wieża kościelna, w której umieszczone zostały dwa zabytkowe dzwony oraz z której rozpościera się panorama najbliższej okolicy.

Bazylika św. Mikołaja

Bazylika św. Mikołaja

 

POMNIK UŁANA Z DZIEWCZYNĄ

Ciekawym punktem na mapie miasta jest zdecydowanie Pomnik ułana z dziewczyną, który upamiętnia działalność przedwojennego Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Rzeźbę, której autorem jest wspomniany już wcześniej Ryszard Kaczor, odsłonięto 23 sierpnia 2008 roku, podczas XX Jubileuszowego Zjazdu Kawalerzystów II RP, a na cokole monumentu widnieje fragment wiersza generała Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego: „Bo serce ułana, gdy położysz je na dłoń: Na pierwszym miejscu panna, przed panną tylko… koń”. Sam pomnik stoi w zachodniej części grudziądzkiego Starego Miasta, przy ul. Spichrzowej, nieopodal miejskiego ratusza oraz tuż obok schodów, którymi można zejść na nadwiślańskie bulwary. Z pewnością warto go zobaczyć!

Pomnik ułana z dziewczyną

ulica Spichrzowa

 

ZESPÓŁ STARYCH SPICHLERZY I BŁONIA NADWIŚLAŃSKIE

Ulica Spichrzowa w Grudziądzu stanowi zachodnią granicę Starego Miasta, a swoją nazwę zawdzięcza ona umiejscowionemu wzdłuż niej na krawędzi skarpy nad rzeką zespołowi spichlerzy, które zaczęły powstawać w tym miejscu jeden obok drugiego już w połowie XIV wieku, zastępując tym samym stojącą tu wcześniejszą fortyfikację obronną. Obiektów tych jest obecnie 26 i wszystkie one są budowlami z cegły, które od strony Wisły mają od 4 do 9 kondygnacji, a od strony miasta jedynie od 2 do 4 kondygnacji. W całej swojej historii spichlerze pełniły funkcje magazynowe, obronne czy nawet mieszkalne, a ich powstanie miało związek z ówczesnym rozwojem Grudziądza jako ważnego ośrodka handlowego i rzemieślniczego, mającego duże znaczenie w transporcie zboża i innych towarów korytem Wisły. Obecnie 5 spichlerzy należy do Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi – są to spichlerze nr 9, 11, 13, 15 i 17 (czyli pierwsze, które napotkacie podążając ul. Spichrzową od strony Bramy Wodnej) – zorganizowana została w nich m.in. ekspozycja prezentująca dzieje miasta. Ponadto, jeśli co do zasady lubicie tego typu atrakcje, to zajrzeć możecie również do głównej siedziby tego muzeum, która mieści się tuż obok w budynku poklasztornym i w której funkcjonuje Galeria Współczesnego Malarstwa Pomorskiego.

Na same spichlerze warto spojrzeć również z dołu, z perspektywy rozciągających się u podnóża skarpy nad rzeką błoni nadwiślańskich. Jest to całkiem przyjemne, choć trochę mało zagospodarowane, miejsce, które z pewnością sprzyja wypoczynkowi, a panorama zespołu spichlerzy, którą stąd ujrzycie, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta widniejącym w różnego rodzaju broszurach i przewodnikach turystycznych oraz na stronach internetowych.

spichlerze

błonia nadwiślańskie

 

RUINY ZAMKU KRZYŻACKIEGO I WIEŻA KLIMEK

Nieco na północ od grudziądzkiej starówki wznosi się Góra Zamkowa, na której szczycie dawniej znajdował się górujący ponad miastem XIII-wieczny zamek krzyżacki. Obiekt ten nie zachował się co prawda do naszych czasów, a jedynym jego elementem, który nie został rozebrany, była wieża Klimek, ale także ona została ostatecznie zniszczona w 1945 roku przez wycofujących się z miasta Niemców. Wieża została jednak odbudowana w 2014 roku, a na jej szczycie został urządzony taras widokowy, z którego rozpościera się widok na cały Grudziądz, przepływającą przez miasto rzekę oraz okoliczne pola. Właśnie dzięki temu widokowi wieża Klimek uchodzi obecnie za jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych w mieście i zdecydowanie warto się tu wybrać, zwłaszcza że wejście na samą wieżę jak również na Górę Zamkową w ogóle jest całkowicie darmowe! Poza tym, na szczycie Góry Zamkowej dzięki przeprowadzonym pracom archeologicznym zostały odsłonięte ruiny dawnego zamku i także one stanowią bardzo ciekawą atrakcję.

ruiny zamku krzyżackiego i Wieża Klimek

ruiny zamku krzyżackiego

widok z Wieży Klimek

widok z Wieży Klimek

 

TRAMWAJE W GRUDZIĄDZU

Ponadto, dość osobliwą i nietypową atrakcją Grudziądza są również kursujące ulicami miasta tramwaje. I nie byłoby w tym może nic niezwykłego – wszak ten środek transportu jest wykorzystywany także w wielu innych miastach w Polsce – nie mniej jednak warto wiedzieć, że Grudziądz jest najmniejszym polskim miastem posiadającym niezależną samodzielną sieć tramwajową oraz że grudziądzka sieć tramwajowa jest najkrótsza w całej Polsce, gdyż ma ona jedynie 9 km długości i aktualnie tworzy ją tylko jedna linia (linia nr 2). Jest to też jedna z najstarszych sieci tramwajowych w całym kraju – w 1896 roku zaczęły tu kursować tramwaje konne, a już trzy lata później pojawiły się pierwsze tramwaje elektryczne. Cechą charakterystyczną grudziądzkich tramwajów jest to, że eksploatowana obecnie trasa funkcjonuje w praktycznie niezmienionej formie od czasów jej powstania, co skutkuje tym, że pojazdy te, często mające już swoje lata, poruszają się tu wąskimi brukowanymi ulicami Starego Miasta, nadając mu tym samym dodatkowego uroku i świetnie wkomponowując się w miejski krajobraz.

tramwaj

 

Podobał Ci się ten tekst lub może masz do niego jakieś dodatkowe pytania? Zostaw komentarz, a z przyjemnością Ci odpowiem!

A może jesteś ciekawy(-a) kolejnych tekstów, które już niebawem zostaną opublikowane na stronie? Dołącz do wspólnej podróży na Facebooku @stronyswiata.blog oraz na Instagramie @darek_wojdyga i @wszystkiestronyswiata.pl, a na pewno zawsze będziesz na bieżąco!

Może Ci się również spodoba

2 komentarze

  1. Nie wiedziałam, że Grudziądz może być tak interesującym miejscem na szybką wycieczkę 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *